Gündəliyim®

Gündəliyin Nəbzini Tut

Azadlıq qanunların işığı altında

Posted by gundeliyim on 31 March 2007

İlkin Cahangirov

ilkin.cahan@yahoo.com.tr

Bir Azərbaycanlı olaraq azadlıq haqqında (onun mənfi və müsbət tərəfləri haqqında) düşünmək, hansısa nəticələr çıxartmaq çox çətindir.Çünki bir şeyi gərək olduğu kimi hiss edəsən ki, onu mühakimə edə və yaxud tərifləyə biləsən.Bizim demokratiyamız isə hansı dərəcəyə qədər demokratiyadır bilinmir (əslində bilinir).

Hobbs deyirdi “Azad adam istədiyini etməyə heç nəyin mane olmadığı adamdır”. Başqa sözlə desək, insan ona öz istədiklərini həyata keçirməyə imkan verildiyi qədər azaddır. Qanun bizi qanun zəncirlərindən daha ağır zəncirlərdən qorusa belə özü də bir buxovdur (despotizm,totalitarizm,tiraniyadan qorusa da…..).

Anlaşıldığı kimi bir sıra elm adamları insan azadlığını heç bir sahədə məhdudlaşdırmamaq, digər bir qrup düşünürlər ki, insanların əsasən qanunlara tabe tutulmasını, yalnız həyat fəaliyyətlərinin müəyyən hissəsində (din, əqidə, özünü ifadə, mülkiyyət toxunulmazlığı) onlara tam azadlığın verilməsi gərəkdiyini vurğulamaqdadırlar. Hegel və Platonçuların da insana verilən tam azadlıqla əlaqəli özünəməxsus düşüncələri var. Onlar qanunlardan və digər xarici qüvvələrdən tamamilə azad olan insanın öz təbiətinin, sahib olduğu “Mən”in köləsi ola biləcəyini (böyük ehtimalla —– olacağını) qeyd etməkdədirlər. Qanunların olmadığı dünyada özünün köləsi olan, bir çox hallarda kiçik həzz dalınca qaçan insan məncə digərləri üçün potensial təhlükədir. Məncə insan bir çox düşünənlərin vurğuladığı kimi doğuşdan yaxşı deyil. O, nə yaxşı, nə də pisdir. Heç bir insan dünyaya yaxşı gələ bilməz. Çünki o zaman tanrının insanı bu dünyaya göndərməsinin heç bir mənası olmazdı. O, insanı bir başa cənnətə göndərərdi. Bütün insanları öz istədiyi kimi yaradar, yaşadığımız dünyaya da ehtiyac olmazdı. Tanrı insana özünü formalaşdırmaq üçün doğuşdan ən böyük azadlığı verib: SEÇİM ETMƏK.

Balaca bir uşaq belə dovşan və ya şir oyuncaqları arasında seçim edir, onlardan birini seçib götürür (düzdür bir çox hallarda onların ikisini də götürür, amma bunun özü də bir seçimdir). Və beləliklə daima seçimlə yaşayan insan təbii olaraq çoxlu sayda səhv addımlar da atır. Bu addımların bir çoxu başqalarınan zərər vurur. Çünki, insan tək deyil, o, toplumun bir parçasıdır. Bunları minimuma endirmək üçün qanunlar gərəklidir və həmişə də gərəkli olacaq.

Amma mən bütün qanunlar gərəklidir demirəm. Ununtmayaq ki, qanunları varlılar yaradır, yoxsulları idarə etmək üçün…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: