Robert Koçaryan:Qarabağ heç vaxt Müstəqil Azərbaycanın torpağı olmayıb

Ermenistan prezidenti R. Kocaryan Fransaya bu ölkədə keçirilən  “Ermənistan  ili” ilə bağlı etdiyi səfər zamanı , ölkənin yüksək tirajlı  qəzetlərindən biri olan “Le Figaro” qəzetinə verdiyi müsahibəde bir sıra məsələlər barədə , o cümlədən Dagliq Qarabag problemi haqqında oz münasibətini bildirib. 

Figaro qəzetinin müxbiri-  Fransanın erməni soyqırımını inkar edənlərin cəzalandırılmasıyla bağlı  qəbul etdiyi qanun layihəsini,  siz necə dəyərləndirirsiniz?

Robert Koçaryan - Biz erməni soyqırımının tanınması üçün irəli sürülən qanun layihələrini  dəstəklədiyinə görə Fransa dövlətinə dərin minnətdarlığımızı bildiririk. Mən şəxsən bilirəm ki, burada daha çox şeylər əldə etmək üçün cəhdlər göstərilir. Bu cəhdlər, bilavasitə  bizim təşəbbüsümüzlə həyata keçirilmir, ancaq  Fransadakı erməni icmasının fəaliyyətləri ilə bağlıdır. Bir də Fransanın ölkə daxili və xarici  siyasətində də bu istiqamətdə atılan addımlar dəstəklənir.. Ancaq, şübhəsiz ki Ermənistan da  erməni soyqırımı ilə bağlı  öz münasibətini ortaya qoyub və erməni soyqırımının tanıdılmasıyla bağlı atılan hər bir addımı dəstəkləyir.

Erməni jurnalisti Hrant Dinkin Türkiyede öldurulmesinden sonra sizcə, sizin ölkə ilə Turkiyə arasında elaqələr bundan sonra yaxşılaşdırıla bilərmi?  

Bu haqda fikirlər dəyişikdir ancaq menim fikrimcə ilk şok yaşanandan sonra  bu qətlin, ikitərəfli əlaqələrə çox da böyük təsiri olmayacaq. Problem daha da dərinləşməkdədir və bunun  mənbəyi isə türk xalqının tarixidir. Imperiyalar hemişə səhvini boynuna almaqda və üzr istəməkdə çətinlik çəkiblər, ve bu həqiqətən də belədir, çünki söhbət şərq (Osmanlı) imperiyasından gedir. 

Nə üçün Ermənistan  soyqırımla bağlı Turkiyənin “hər iki dövlətin tarixçilərindən ibarət komitə yaratma” təklifini rədd edir?

Hər iki tərəfin əlaqələrinin normallaşması, tarixçilərin yox, dövlətlərin üzərinə düşən məcburiyyətdir(vəzifədir).  Buna görə də biz,  Türkiyə ilə diplomatik əlaqələrin  öncəlikli (ilkin) şərtlər olmadan bərpa edilməsinə və ikitərəfli dövlət komissiyasının yaradılmasına və bütün sualların muzakirəsinə, hətta çox həssas suallara və nöqtələrə belə toxunmaga  razıyıq. Avropa qitəsindəki əksər ölkələrin, tarixi və ərazi olaraq fikir ayrılıqları var. Bu fikir ayrılıqları, onlara  açıq sərhəd , normal əlaqə yaratma və  paralel olaraq mövcud problemləri muzakire etməyə mane olmur. Əsl sual budur ki , niyə rəsmi Ankaranın mə`sul şəxsləri tərəflər arasındaki problemlərin həlli üçün ikitərəfli dövlət komissiyasının yaradılması fikrini rədd edirlər?

Türkiyənin Avropa Birliyinə qəbul olunmasını Ermənistan üçün müsbət bir hal olaraq qiymətləndirmək olarmı?  

Turkiyənin Avropa Birliyinə qəbul olma prosesi, türk cəmiyyətinin dəyişmesi üçün ciddi reformlar nəzərdə tutur.  Bu da Turkiyənin daha uzaq görən, daha açıq siyasət yeritməsi,  ölkədəki azlıqlara qarşı daha dözümlü, ədalətli olması kimi ve s. istiqamətlərdə inkişafı deməkdir. Bundan başqa Turkiyənin Avropa Birliyinə qəbul olması  ilə biz də Avropa Birliyi ilə sərhəd olacağıq ki, bu da bizim üçün müsbət bir haldır. Amma, biz Türkiyənin tam hüquqlu üzv olmasını  istəmirik. Unutmayaq ki, sərhədlərini qonşu dövlətlərə bağlayan bir dövlətlə aparılan danışıqlar əslində durdurulmalıdır, biz hələ Kiprlə Türkiyə arasındakı  həll olunmamış problemi demirik.

Azərbaycanın torpağı olan, lakin daha çox ermənilər yaşayan, ve azadlığı tələb olunan   Yuxarı Qarabağ problemi haqqında  hansı həll yollarını düşünürsünüz?  

Hər bir xalqın azad olmağa  mütləq hüququ var.  Bir çox çətinliklərlə öz azadlığını əldə etmiş sonrada ondan imtina eden bir xalq haqqında misal göstərmək olmaz. Azərbaycanin ərazi bütövlüyü haqqında danışmaq absurd bir şeydir, çünki Yuxarı Qarabağ öz mustəqilliyini keçmiş Sovet İttifaqının dağıdılmasindan sonra məhkəmə prosesi ilə əldə edib ve sonra heç vaxt  Mustəqil Azərbaycanın bir hissəsi olmayıb. Aparılacaq danışıqlar, Yuxari Qarabağın müstəqilliyinin tanınması üçün bir referendumun  keçirilməsi barədə tarixin  təyin edilməsindən ibarət olacaq.

Sizin Fransaya səfəriniz “Ermənistan ili” ilə üst üstə düşdü, siz Fransa ilə ikitərəfli əlaqələrdən razısınızmı?  

Ermənistan ilinin Fransada keçirilməsi, iki dövlət arasında xüsusi və daha yaxın əlaqələrin olmasını sübut edir. Men xususilə,  Avropa təşkilatları ilə əməkdaşlıq əlaqələrinin genişdirilməsində, Yuxarı Qarabağ  probleminin həlli proseslərində Fransanın aktiv və konstruktiv rolunu, göstərdiyi dəstəyi  qeyd etmək istəyirəm. Bizim iqtisadi əlaqələrimiz inkişaf etməkdədir. Hal hazırda Ermənistan iqtisadiyyatının müxtəlif sahələrində iri fransız şirkətləri fəaliyyət göstərməkdədir.  Biz,  Fransa ilə təhsil, mədəniyyət  ve araşdırma sahələrində də əməkdaşlığa  xüsusi əhəmiyyət veririk.  Onu da qeyd etmək istəyirəm ki, Ermənistan Fransız Universitetinin ölkədə ən prestijli universitetlərindən sayılması bu istiqamətdəki əməkdaşlığımızın ən bariz nümunəsidir.